اخلاق مهندسی

توی دانشگاه درسی داشتیم به نام اخلاق. نمی خواهم بگویم که این درس چیز مهمی نداشت، چرا که واقعاً اینطور نبود؛ مثلاً به ما یاد دادند که لخت جلوی آینه خودمان را نگاه نکنیم چرا که تحریک می شویم و ممکن است به طرز نامناسبی به خودمان دست بزنیم. البته فکر نکنید تمام مفاهیمش به همین سادگی بود چرا که من آن درس را با نمره هفت افتادم. البته علت افتادنم این بود که امتحان مان همزمان با درس آب و فاضلاب بود. حالا نه اینکه فکر کنی آب و فاضلاب را بیست شدم؛ نه، آنرا هم با یازده پاس کردم. از بحث دور شدیم.
برای یک دانشجوی مهندسی، خیلی مهم تر از درس اخلاق، درس “اخلاق مهندسی” است. پریشب ها که اخبار گفت یکی از ساختمانهای بتنی باشگاه انقلاب فرو ریخت و ده نفر مردند و زخمی شدند یاد این نکته افتادم. طراحی یک ساختمان شاید سهل ترین کار دنیا باشد از لحاظ علمی. دو میلیون سال است که انسانها سرپناه می سازند و در شرایط عادی سرپناه فرو نمی ریزد. تمامی اصول طراحی در کتب و آیین نامه ها موجود می باشند و باور کن که فهم شان هم چندان مشکل نیست؛ یعنی همان لیسانس عمران کاملاً جوابگویش است. پس چرا باز هم شاهد اینگونه اتفاقات هستیم؟ جز این است که تیم طراحی یا اجرا یا نظارت، به تنهایی یا دسته جمعی یک مشت دی وث بوده اند که کوچکترین بویی از “اخلاق مهندسی” نبرده اند. علی الخصوص تیم اجرا (پیمانکار) و نظارت. پیمانکاران که دیگر رایحه گند کثافت کاریشان را همه شنیده ایم. پیمانکاران و بساز بفروش هایی که مرغ فروشی داشتند و وقتی شلوارشان دوتا شد تصمیم گرفتند که علاوه بر زن صیغه ای وارد کار ساختمان هم بشوند. دستگاه نظارتی که بعضاً قیمت شان یک پرس کوبیده و سالاد و دوغ است، و البته آنهایی شان که قیمت های بالاتری هم دارند و اشتباهات بزرگتر در پروژه های مهمتر را “نمی بینند”.
فکر کنم صحبت و امتحان و تنبیه و جریمه و زندان روی آشغال هایی که الآن توی این بازار هستند موثر نیست، ولی قطعاً تاکید اصول اخلاق مهندسی به دانشجوها خیلی از این اتفاقات جلوگیری خواهد کرد. حداقل توی یک ترمی طی یک واحد درسی باید به دانشجوهای مهندسی شیرفهم کنند که همین کارهای ظاهراً ساده شان با جان مردم سر و کار دارد. اصلاً ماجرا را قشنگ تر کنند و چیزی شبیه سوگند بقراط پزشکان ابداع کنند. حالا نه اینکه سوگند بقراط مشکل خود پزشک ها را حل کرده، ولی حداقل اسمی از اخلاق و مسئولیت و این مسائل شنیده اند.